Leren
Backgammon: dubbel gooien en toegestane zetten
Wanneer moet je beide dobbelstenen gebruiken? Leer de regel voor de hoogste dobbelsteen, geblokkeerde landingen en de vier zetten bij dubbel gooien.
Gebruik beide dobbelstenen zodra er een toegestane reeks zetten is waarmee dat kan. Kun je er maar één gebruiken, speel die dan. Kun je beide afzonderlijk gebruiken maar niet samen, dan moet je de hoogste spelen. Bij dubbel gooien krijg je vier zetten van hetzelfde ooggetal en moet je er zo veel mogelijk gebruiken. Beoordeel de hele beurt, niet alleen de eerste zet.
Deze verplichtingen volgen uit de verplaatsingsregels van de USBGF. Alle voorbeelden hieronder gebruiken de nummers van Wit, die aflopen richting het thuisvak. Notatie zoals 8/6 betekent: verplaats een steen van punt 8 naar punt 6.
Een geblokkeerd punt telt alleen als je erop landt
Een punt met twee of meer stenen van de tegenstander is voor jou gesloten. Een enkele vijandelijke steen staat los en mag je slaan. Met één dobbelsteen mag je over geblokkeerde punten heen bewegen, maar de landing aan het einde van die zet moet toegestaan zijn. Gebruik je beide dobbelstenen voor dezelfde steen, dan zijn dat nog steeds twee afzonderlijke landingen.
Bekijk deze drie verschillende posities. In elke positie heeft Wit één steen op 8 en zijn er veertien uitgespeeld. Zwart heeft de genoemde blokkades van telkens twee stenen; alle overige zwarte stenen staan op Wits punt 24. De worp is 3–2 en punt 3 is open, tenzij anders vermeld.
| Blokkades van Zwart | Wat Wit kan doen | Uitkomst van de hele beurt |
|---|---|---|
| Alleen punt 5 | 8/5 met de 3 is geblokkeerd. Speel 8/6 met de 2 en daarna 6/3 met de 3. | Beide dobbelstenen gebruikt: toegestaan. |
| Punten 5 en 6 | Beide tussenlandingen zijn geblokkeerd, ook al is punt 3 open. | Geen toegestane zet; de beurt eindigt. Je mag niet rechtstreeks 8/3 springen. |
| Alleen punt 3 | Zowel 8/5 als 8/6 is als eerste zet toegestaan, maar de tweede zet van beide routes zou op het geblokkeerde punt 3 landen. | Er kan maar één dobbelsteen worden gebruikt. Wit moet 8/5 spelen met de hogere 3. |
Het derde voorbeeld laat de regel voor de hoogste dobbelsteen zien. Die betekent niet dat je altijd eerst de hoogste moet spelen: in het eerste voorbeeld moet juist de laagste eerst om beide te kunnen gebruiken.
Je mag een dobbelsteen niet opzettelijk onbruikbaar maken
Als je met de ene reeks beide ooggetallen gebruikt en met een andere maar één, moet je een reeks kiezen die beide gebruikt. Ook als je daardoor een losse steen achterlaat of minder stenen uitspeelt. Vooral tijdens het uitspelen zie je dat makkelijk over het hoofd. Staat Wit op 5 en 4, zijn er dertien stenen uitgespeeld, blokkeert Zwart punt 1 en is de worp 5–3, dan maakt 5/off de 3 onbruikbaar. Met 5/2 gevolgd door 4/off gebruik je wel beide ooggetallen. In deze notatie betekent off dat je de steen uitspeelt. De uitleg over uitspelen toont deze volledige positie in een diagram.
Deze verplichting gaat vóór je strategische voorkeur. ‘Ik wil niet worden geslagen’ is geen reden om een speelbare dobbelsteen over te slaan. De regelvragen van Backgammon Galore behandelen het vermijden van een dobbelsteen, de volgorde van zetten en situaties zonder toegestane zet.
Dubbel gooien betekent vier afzonderlijke zetten
Met 3–3 krijg je vier drieën. Vanuit de normale beginopstelling is 8/5(2), 6/3(2) bijvoorbeeld een toegestane beurt: je verplaatst twee stenen van 8 naar 5 en twee van 6 naar 3. Het getal tussen haakjes geeft het aantal stenen aan. Dat zijn vier toegestane zetten van drie punten. De punten 5 en 3 zijn nu elk bezet door twee witte stenen.
Je mag alle vier de zetten met één steen doen, ze over vier stenen verdelen of een combinatie kiezen. Elke tussenlanding moet nog steeds open zijn. Dubbel gooien geeft je geen extra worp aan het einde van je beurt.
Kun je niet alle vier de zetten spelen, gebruik er dan zo veel mogelijk. Stel dat Wit één steen op 8 heeft en veertien uitgespeeld; Zwart heeft twee stenen op punt 2 en dertien op punt 24. Met 2–2 speelt Wit 8/6 en 6/4. De volgende 2 zou op het geblokkeerde punt 2 landen, dus je kunt precies twee tweeën gebruiken. Wit mag niet na de eerste stoppen en mag de twee ongebruikte tweeën ook niet samenvoegen tot één 4 om vanaf punt 4 uit te spelen.
De bar gaat voor
Zolang er eigen stenen op de bar staan, mag je alleen zetten doen waarmee je die stenen terugbrengt. Zodra de laatste binnen is, mag je de overgebleven dobbelstenen voor elke toegestane verplaatsing gebruiken. Binnenkomen telt als één gebruik van die dobbelsteen, ook als je dubbel hebt gegooid. De uitleg over de bar en terugkomen laat een volledige beurt met binnenkomen zien.
Voordat je de beurt beëindigt
Controleer beide volgordes van de dobbelstenen en, bij dubbel gooien, de mogelijke verdeling over je stenen. Vraag je daarna af: is er een toegestane reeks die meer dobbelstenen gebruikt? Zo niet, geldt dan de regel voor de hoogste dobbelsteen? Zodra dat duidelijk is, kun je met de strategieprincipes voor beginners kiezen uit de overgebleven toegestane beurten.